Sekretarz generalny ONZ António Guterres powiedział 11 listopada podczas szczytu przywódców COP31 w Antalyi, że czasowe przekroczenie granicy 1,5°C jest już nieuniknione.

Przypomniał, że państwa zobowiązały się w porozumieniu paryskim do działań mających ograniczyć wzrost średniej temperatury na Ziemi. Według Guterresa obecne tempo redukcji emisji jest jednak niewystarczające, aby uniknąć przekroczenia tego poziomu.

Co oznacza próg 1,5°C?

Wartość 1,5°C odnosi się do wzrostu średniej globalnej temperatury względem poziomu sprzed epoki przemysłowej. Jako punkt odniesienia naukowcy wykorzystują przede wszystkim drugą połowę XIX wieku, zanim emisje gazów cieplarnianych na dużą skalę zaczęły silnie wpływać na klimat.

Nie oznacza to więc, że każdego dnia lub w każdym miejscu na świecie będzie dokładnie o 1,5 stopnia cieplej. Poszczególne regiony ogrzewają się w różnym tempie, a lokalne temperatury nadal podlegają naturalnym wahaniom.

Próg jest wykorzystywany jako wskaźnik skali globalnego ocieplenia. Wraz ze wzrostem średniej temperatury zwiększa się ryzyko m.in. częstszych i silniejszych fal upałów, susz oraz intensywnych opadów.

Przekroczenie nie oznacza końca celu

Guterres mówił o tzw. „overshoot”, czyli okresowym przekroczeniu granicy 1,5°C. Nie oznacza to, że po jej przekroczeniu cel klimatyczny automatycznie przestaje mieć znaczenie.

Założeniem jest ograniczenie zarówno wielkości przekroczenia, jak i czasu jego trwania, a następnie doprowadzenie do ponownego obniżenia poziomu globalnego ocieplenia.

Takie scenariusze uwzględnia również Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu. Część analiz zakłada możliwość czasowego przekroczenia 1,5°C, a następnie powrotu poniżej tej wartości dzięki dużemu ograniczeniu emisji i zwiększeniu pochłaniania dwutlenku węgla.

Guterres wzywa do szybszej redukcji emisji

Sekretarz generalny ONZ wskazał, że światowe emisje powinny zmniejszać się o około 6 proc. rocznie. Według niego obecne krajowe plany redukcji emisji zapewniają najwyżej około jednej trzeciej potrzebnego tempa.

Guterres wezwał m.in. do szybszego odchodzenia od paliw kopalnych, ograniczenia emisji metanu oraz rozbudowy odnawialnych źródeł energii, sieci energetycznych i magazynów energii. Podczas COP31 przedstawiciele ONZ podkreślają również konieczność przygotowania państw na skutki czasowego przekroczenia 1,5°C, m.in. poprzez lepszą ochronę przed powodziami, suszami, falami upałów i podnoszeniem się poziomu mórz.