Projekt zmian został przyjęty przez Radę Ministrów 27 października 2026 roku. Jak informuje agencja Newseria, dokument obejmuje blisko 200 zmian dotyczących między innymi refundacji leków, wsparcia krajowych producentów oraz szybszego dostępu pacjentów do terapii.

Jednym z najważniejszych celów nowych przepisów jest ograniczenie zależności Polski od dostaw leków i substancji czynnych z zagranicy. Problem nabrał szczególnego znaczenia po doświadczeniach pandemii COVID-19 oraz w obliczu rosnących napięć geopolitycznych.

Tylko niewielka część leków krytycznych powstaje w Polsce

Z danych przytoczonych przez firmę doradczą EY wynika, że spośród 301 leków znajdujących się na dotychczasowej liście leków krytycznych jedynie 24 proc. jest produkowanych w Polsce.

Jeszcze mniejszy udział mają preparaty wytwarzane całkowicie w kraju, z wykorzystaniem polskich substancji czynnych. Według przedstawionych danych stanowią one zaledwie 2 proc. leków objętych zestawieniem.

Polska posiada rozwinięty przemysł farmaceutyczny, jednak nadal pozostaje uzależniona od importu wielu gotowych produktów oraz substancji czynnych, określanych skrótem API.

Jak wynika z raportu przygotowanego dla Rady ds. Ochrony Zdrowia Narodowej Rady Rozwoju przy Prezydencie RP, Europa i Stany Zjednoczone odpowiadają łącznie za około 20 proc. światowej produkcji substancji czynnych. Znaczna część produkcji koncentruje się w Chinach i Indiach.

Leki produkowane w Polsce mają być tańsze

Projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej przewiduje mechanizmy wspierające leki wytwarzane na terenie Polski. Zgodnie z przedstawionymi założeniami pacjenci wybierający takie preparaty mogliby płacić za nie nawet o 30 proc. mniej.

Firmy farmaceutyczne mają również otrzymać zachęty do przenoszenia produkcji i technologii do Polski oraz ułatwienia administracyjne związane z procedurami refundacyjnymi.

Wnioski dotyczące leków produkowanych w kraju miałyby być rozpatrywane w pierwszej kolejności wśród konkurencyjnych produktów. Projekt przewiduje także zniesienie obowiązku przedstawiania dowodu dostępności leku w obrocie już w chwili składania wniosku.

Nowe przepisy mają ponadto wprowadzić do porządku prawnego Krajową Listę Leków Krytycznych. Będzie ona wskazywała substancje czynne szczególnie istotne dla bezpieczeństwa zdrowotnego państwa.

Według zapowiedzi przedstawionych w materiale Newserii ustawa, po zakończeniu procesu legislacyjnego, miałaby wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.

Branża farmaceutyczna apeluje o wsparcie krajowej produkcji

Barbara Misiewicz-Jagielak, dyrektorka ds. public affairs w Zakładach Farmaceutycznych Polpharma, podkreśla znaczenie krajowej produkcji dla zapewnienia ciągłości dostaw leków w sytuacjach kryzysowych.

Jej zdaniem rozwijanie produkcji w Polsce może ograniczyć ryzyko braków w aptekach i zmniejszyć zależność od zagranicznych dostawców.

Przedstawicielka Polpharmy zwraca również uwagę na korzyści gospodarcze związane z inwestycjami w krajowy przemysł farmaceutyczny. Według przytoczonych przez nią wyliczeń ze 100 zł przeznaczonych na refundację leków produkowanych w Polsce około 23 zł wraca do budżetu państwa.

Misiewicz-Jagielak krytykuje także zastrzeżenia niektórych zagranicznych koncernów farmaceutycznych wobec planowanych preferencji dla krajowej produkcji. Firmy te, według jej relacji, podnoszą wątpliwości dotyczące zgodności takich rozwiązań z prawem Unii Europejskiej.

Pandemia pokazała ryzyko przerw w dostawach

Problemy związane z uzależnieniem od globalnych łańcuchów dostaw szczególnie wyraźnie ujawniły się podczas pandemii COVID-19.

Ograniczenia w międzynarodowym transporcie oraz gwałtowny wzrost zapotrzebowania na niektóre produkty medyczne doprowadziły do niedoborów między innymi środków znieczulających, antybiotyków i leków zwiotczających mięśnie.

Europejska Agencja Leków wskazuje, że zakłócenia transportu i produkcji miały istotny wpływ na dostępność preparatów wykorzystywanych w leczeniu pacjentów.

W październiku 2023 roku Komisja Europejska uruchomiła dobrowolny mechanizm solidarności w zakresie leków. Umożliwia on państwom członkowskim zgłaszanie niedoborów i uzyskiwanie pomocy od innych krajów posiadających dostępne zapasy.

Polpharma zapowiada kolejne miliardowe inwestycje

Zdaniem Anny Gołębickiej, ekonomistki i strateżki z Centrum im. Adama Smitha, Polska powinna zwiększać udział krajowej produkcji w sektorach istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa.

Ekspertka wskazuje, że rozwijanie własnego zaplecza przemysłowego może zmniejszyć podatność gospodarki na zakłócenia międzynarodowych dostaw. Jednocześnie podkreśla potrzebę określenia, które branże powinny otrzymywać szczególne wsparcie.

Barbara Misiewicz-Jagielak poinformowała, że Polpharma zainwestowała w latach 2017–2025 około 4,65 mld zł. W kolejnych pięciu latach firma planuje przeznaczyć 3,68 mld zł na rozwój nowych technologii lekowych i produkcji.

Przedstawicielka koncernu przekonuje, że przewidywalna polityka państwa oraz długoterminowa strategia rozwoju przemysłu farmaceutycznego mogłyby dodatkowo zwiększyć skalę takich inwestycji.