14 października nauczyciele i pozostali pracownicy oświaty obchodzą swoje święto. Dzień Edukacji Narodowej przypada w rocznicę utworzenia Komisji Edukacji Narodowej. Została ona powołana przez Sejm 14 października 1773 roku z inicjatywy króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

KEN jest uznawana za pierwszą w Polsce i jedną z pierwszych w Europie państwowych instytucji odpowiadających za system oświaty. Komisja zreformowała szkoły, programy nauczania i uczelnie, wprowadzając m.in. większą rolę języka polskiego, nauk przyrodniczych, historii, geografii oraz wychowania obywatelskiego.

Współczesna nazwa Dzień Edukacji Narodowej funkcjonuje od 1982 roku. Święto obejmuje nie tylko nauczycieli, ale wszystkich pracowników oświaty.

Ponad pół miliona nauczycielskich etatów

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w roku szkolnym 2024/2025 w polskich szkołach i placówkach wychowania przedszkolnego zatrudnienie nauczycieli odpowiadało około 511 tys. pełnych etatów. Największą grupę stanowili nauczyciele szkół podstawowych – przypadało na nich ponad 51 proc. wszystkich etatów.

Polska szkoła jest też zdecydowanie sfeminizowana. Ponad 82 proc. nauczycieli stanowią kobiety, a w przedszkolach ich udział sięga około 99 proc.

Za tymi liczbami stoją osoby, które każdego dnia pracują z milionami dzieci i młodzieży – nie tylko przekazując wiedzę, ale również wspierając uczniów, wychowując ich i pomagając im przechodzić przez kolejne etapy życia.

Podczas wojny nauczali mimo grożącej śmierci

Szczególne miejsce nauczyciele zajmują również w historii Polski. Podczas niemieckiej okupacji polska edukacja została poddana brutalnym ograniczeniom, a nauczyciele – jako część polskiej inteligencji – byli represjonowani, więzieni i mordowani. Mimo zagrożenia tysiące pedagogów zaangażowało się w tajne nauczanie.

Według danych Instytutu Pamięci Narodowej podczas okupacji konspiracyjną edukacją objęto około 1,5 mln dzieci oraz około 100 tys. młodych ludzi uczących się na poziomie szkół średnich i wyższych.

W tajną działalność dydaktyczną zaangażowanych były dziesiątki tysięcy nauczycieli. Lekcje odbywały się w mieszkaniach, prywatnych domach i innych miejscach, w których można było ukryć działalność przed okupantem. Dzięki temu młodzi Polacy mogli nadal uczyć się historii, języka polskiego i innych przedmiotów usuwanych lub ograniczanych przez niemieckie władze.

Cena była ogromna. Według IPN w latach 1939–1945 życie straciło około 8,5 tys. polskich nauczycieli.

Dzień podziękowań

Dziś Dzień Edukacji Narodowej jest przede wszystkim okazją do podziękowania nauczycielom, wychowawcom i wszystkim pracownikom szkół za ich codzienną pracę.

Z okazji 14 października życzymy wszystkim Nauczycielkom i Nauczycielom przede wszystkim satysfakcji z pracy, cierpliwości i siły do podejmowania kolejnych wyzwań.

Niech sukcesy uczniów dają powody do dumy, szkolna codzienność przynosi jak najwięcej dobrych chwil, a praca i zaangażowanie spotykają się z należnym szacunkiem i wdzięcznością.

Wszystkiego najlepszego z okazji Dnia Edukacji Narodowej!