Tornado na Sycylii. Co mówią naukowcy?

Pytania o wpływ zmian klimatu powróciły po tornadzie, które 9 października uderzyło w rejon Marsali na Sycylii. Badacze włoskiej Narodowej Rady Badań Naukowych, CNR, przypomnieli, że silne tornada występowały na wyspie już wcześniej. Zaznaczyli też, że bez szczegółowych badań nie można bezpośrednio przypisać tego konkretnego zdarzenia zmianom klimatu.

Więcej zgłoszeń nie musi oznaczać więcej tornad

Ocena wieloletnich zmian jest trudna również dlatego, że europejskie dane o tornadach są niepełne. Analiza Europejskiej Bazy Danych o Gwałtownych Zjawiskach Pogodowych wykazała, że silny wzrost liczby zgłoszeń w latach 1995–2006 wynikał z intensywniejszego zbierania informacji. Więcej odnotowanych przypadków nie musi więc oznaczać, że samo zjawisko występuje częściej.

Cieplejszy klimat może sprzyjać groźnym burzom

Badania wskazują jednak, że cieplejszy klimat może zwiększać zagrożenie ze strony burz zdolnych do wytwarzania tornad. W pracy opublikowanej w 2025 roku w „Science Advances” naukowcy porównali symulacje obecnego klimatu ze scenariuszem globalnego ocieplenia o trzy stopnie Celsjusza. Model pokazał średnio o 11 procent więcej burz superkomórkowych w analizowanym obszarze Europy. Największe wzrosty dotyczyły jej części środkowej i wschodniej, podczas gdy na Półwyspie Iberyjskim i w południowo-zachodniej Francji przewidywano spadki.

Nie każda superkomórka wytwarza tornado

Superkomórki to burze z wirującym prądem wstępującym, które mogą przynosić duży grad, niszczący wiatr i tornada. Nie każda taka burza wytwarza jednak trąbę powietrzną. Wyniku badania nie należy zatem przedstawiać jako prognozy wzrostu liczby tornad o 11 procent.

Znaczenie ma także temperatura morza

W rejonie Morza Śródziemnego znaczenie ma również temperatura wody. Według CNR jej wzrost sprzyja rozwojowi gwałtownych zjawisk burzowych. Nadal potrzebne są jednak badania pozwalające określić wpływ ocieplenia na konkretne tornada oraz ich częstotliwość.

Zagrożenie może rosnąć, ale obraz pozostaje niepełny

Dostępne wyniki wskazują na możliwość wzrostu zagrożenia w części Europy. Nie dają podstaw do stwierdzenia, że z powodu zmian klimatu tornada już teraz stają się częstsze na całym kontynencie.